Çekin kaybolması, çalınması, yanması, kullanılamaz hâle gelmesi veya hak sahibinin iradesi dışında elinden çıkması durumunda, çek üzerindeki hakkın korunabilmesi amacıyla zayi nedeniyle çek iptali talep edilebilir.
Çek, kıymetli evrak niteliğinde olduğundan senet üzerindeki hakkın kural olarak senetten ayrı şekilde ileri sürülmesi mümkün değildir. Bu nedenle çekin zayi olması hâlinde, meşru hamil tarafından mahkemeye başvurularak çekin iptaline karar verilmesi istenebilir.
Çek İptali Davasını Kim Açabilir?
Zayi nedeniyle çek iptali davasını, çeki zayi olduğu sırada elinde bulunduran ve çek üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir. Çeki düzenleyen keşideci ise yalnızca keşideci sıfatına dayanarak çek iptali davası açamaz.
Bu nedenle dava açılmadan önce talepte bulunan kişinin çek üzerindeki hukuki sıfatının doğru şekilde belirlenmesi önem taşımaktadır.
Çek İptali Davasında Ödeme Yasağı Talep Edilebilir mi?
Çekin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçerek bankaya ibraz edilmesi ve tahsil edilmesi ihtimaline karşı, dava ile birlikte çek bedelinin ödenmesini önlemek amacıyla ödemeden men ve ihtiyati tedbir kararı talep edilebilir.
Mahkeme tarafından ödeme yasağı kararı verilmesi hâlinde ilgili bankaya müzekkere yazılarak çekin ibraz edilmesi durumunda bedelin ödenmemesi sağlanabilir. Böylelikle çek iptali yargılaması devam ederken hak sahibinin telafisi güç zararlara uğramasının önüne geçilmesi amaçlanır.
Çek İptali Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Zayi nedeniyle çek iptali talepleri Asliye Ticaret Mahkemesinde görülür. Yetki bakımından ise somut olayın özelliklerine göre ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri dikkate alınabilir.
Çek iptali sürecinde mahkeme tarafından gerekli ilanların yapılmasına karar verilebilir. İlan süresi içerisinde çekin mahkemeye ibraz edilmemesi ve yasal şartların oluşması hâlinde çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilebilir.
Aşağıda uygulamada kullanılabilecek örnek bir çek iptali dava dilekçesi paylaşılmıştır. Dilekçe örnek niteliğinde olup çekin niteliği, hamil sıfatı, zayi olma şekli ve ödeme yeri gibi hususlar her somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
Çek İptali Dava Dilekçesi Örneği
İHTİYATİ TEDBİR
VE
ÖDEMEDEN MEN TALEPLİDİR.
BAKIRKÖY NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE
DAVACI : ………….. Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ :Av. Abdul Samet DOĞRU
Adnan Kahveci Mah. Erata Cad. 11.Mahalle Sitesi A4 D:2 Beylikdüzü / İSTANBUL
DAVALI : Hasımsız
DAVA KONUSU : Müvekkil şirketin doğrudan lehtarı ve meşru hamili olduğu çekin zayi nedeniyle iptali ile dava sonuna kadar çek bedelinin ödenmesinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1- Keşideci ………………. Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından, müvekkil ……………….. Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi emrine aşağıda bilgileri belirtilen çek düzenlenerek müvekkile teslim edilmiştir:
Banka: …………… Bankası A.Ş.
Şube: …………… Şubesi
Şube kodu: …………
Keşideci: ………………. Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi
Lehtar:…………………….. Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi
Çek seri numarası: …………..
Çek bedeli: …………000,00 TL
Keşide tarihi: 31.08.2026
Keşide yeri: İstanbul
Hesap/IBAN: TR………………………
2- Müvekkil şirket, çek üzerinde açıkça lehtar olarak gösterilmiş olup çekin arka yüzünde herhangi bir ciro bulunmamaktadır. Dolayısıyla müvekkil şirket çekin doğrudan lehtarı ve meşru hamilidir.
3- Dava konusu çek, müvekkil şirketin zilyetliğinde bulunduğu sırada iradesi dışında kaybolmuş ve yapılan tüm araştırmalara rağmen bulunamamıştır. Çekin nerede ve ne şekilde kaybolduğu kesin olarak tespit edilememiş olmakla birlikte, çekin müvekkilin elinden rızası dışında çıktığı ve zayi olduğu hususu sabittir. Çek herhangi bir üçüncü kişiye devredilmemiş, ciro edilmemiş veya ödeme amacıyla teslim edilmemiştir.
4- Dava konusu çekin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçerek bankaya ibraz edilmesi ihtimali bulunmaktadır. Çekin üçüncü kişilerce ibraz edilerek tahsil edilmesi halinde müvekkil şirketin telafisi güç ve imkansız zararlara uğraması söz konusu olacaktır. Bu nedenle çek bedelinin yetkisiz kişilere ödenmesinin önlenmesi bakımından, öncelikle teminatsız olarak; Mahkemenizce aksi kanaate varılması halinde ise uygun görülecek teminat karşılığında çek üzerine ödeme yasağı konulması zorunludur.
5- Türk Ticaret Kanunu’nun kıymetli evrakın zayi ve iptaline ilişkin hükümleri uyarınca, senet üzerindeki hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülmesi mümkün olmadığından, çekin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesi gerekmektedir. Ayrıca çekin ödeme yeri olan ………………. Bankası A.Ş. …………… Şubesi’ne müzekkere yazılarak dava konusu çekin ibraz edilmesi halinde bedelinin ödenmemesine karar verilmesini talep etme zorunluluğu doğmuştur. Çekin iptali, TTK kapsamında ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olup asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır.
6- Dava konusu çekin henüz keşide tarihinin gelmemiş olması, çekin üçüncü kişilerin eline geçmesi ve keşide tarihinde bankaya ibraz edilmesi tehlikesini ortadan kaldırmamaktadır. Bilakis ödeme yasağının çekin ibrazından ve bedelinin ödenmesinden önce bankaya bildirilmesi, müvekkilin haklarının korunması bakımından zorunludur.
7- Açıklanan nedenlerle, dava konusu çek hakkında derhal ödeme yasağı konulmasına, gerekli ilanların yaptırılmasına ve ilan süresi içerisinde çek mahkemeye ibraz edilmediği takdirde zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi için işbu davanın açılması zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ NEDENLER : TTK, BK, HMK ve sair ilgili mevzuat
HUKUKİ DELİLLER : Banka kayıtları, tanık ve sair her türlü delil
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz/izah olunan ve re’sen tensip buyuracağınız sebepler uyarınca;
1- Dava konusu,………….. Bankası A.Ş. ……………… Şubesine ait, 31.08.2026 keşide tarihli, ………………… seri numaralı ve ……………. TL bedelli çek hakkında, öncelikle teminatsız olarak, Mahkemenizce aksi kanaate varılması halinde ise uygun görülecek teminat karşılığında İHTİYATİ TEDBİR VE ÖDEMEDEN MEN KARARI verilmesine,
2- Tedbir kararının derhal uygulanması amacıyla …………… Bankası A.Ş. Genel Müdürlüğüne ve ………………. Şubesine müzekkere yazılarak, dava konusu çekin bankaya ibraz edilmesi halinde çek bedelinin ibraz edene ödenmemesinin bildirilmesine,
3- Dava konusu çekin herhangi bir kişi tarafından ibraz edilmesi halinde; ibraz eden kişinin kimlik ve iletişim bilgilerinin, çekin ön ve arka yüz görüntülerinin ve ibraz tutanağının Mahkemenize gönderilmesinin ilgili bankadan istenmesine,
4- Türk Ticaret Kanunu’nda öngörülen usul ve süreler çerçevesinde, çeki elinde bulunduran kişiye yönelik gerekli ilanların Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi veya Mahkemenizce uygun görülecek ilan vasıtasıyla yaptırılmasına,
5- İlan süresi içerisinde çekin Mahkemenize ibraz edilmemesi halinde, dava konusu çekin ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE,
6- Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. Abdul Samet DOĞRU