Delil tespiti; ileride açılacak veya görülmekte olan bir davada kullanılacak bir delilin kaybolması, değişmesi ya da daha sonra ileri sürülmesinin önemli ölçüde güçleşmesi ihtimali bulunduğu durumlarda, mevcut maddi durumun mahkeme aracılığıyla önceden tespit edilmesini sağlayan hukuki bir yoldur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 400 ve devamı maddelerinde düzenlenen delil tespiti; özellikle ayıplı ve eksik imalat, inşaat ve tadilat uyuşmazlıkları, taşınmazlarda meydana gelen zararlar, teknik arızalar ve sonradan değişmesi veya ortadan kalkması muhtemel maddi durumların tespitinde uygulamada sıklıkla kullanılmaktadır. Delil tespitiyle uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmez. Amaç, ileride açılabilecek davada kullanılacak delillerin mevcut durumunun mahkeme eliyle korunmasıdır.
Delil Tespiti Hangi Hâllerde Talep Edilebilir?
Delil tespiti talebinde bulunulabilmesi için kural olarak tespiti istenen delilin hemen incelenmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileride ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı konusunda hukuki yarar bulunması gerekir. Örneğin bir işyerinde yüklenici tarafından yapılan tadilat ve dekorasyon işlerinin eksik veya ayıplı bırakılması hâlinde, başka bir yüklenicinin işe başlamasıyla mevcut imalatların sökülmesi, düzeltilmesi veya tamamen değiştirilmesi söz konusu olabilir. Böyle bir durumda mevcut durumun sonradan aynı şekilde incelenmesi mümkün olmayacağından, işe müdahale edilmeden önce mahkeme aracılığıyla keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması önem taşır.
Delil Tespiti Nasıl Yapılır?
Talep konusu uyuşmazlığın niteliğine göre mahkeme tarafından keşif yapılmasına ve bilirkişi görevlendirilmesine karar verilebilir. Bilirkişiler mahallinde inceleme yaparak mevcut imalat seviyesini, eksik ve ayıplı işleri, kullanılan malzeme ve işçiliğin niteliğini, projeye veya sözleşmeye aykırı uygulamaları ve gerekli görülmesi hâlinde bunların giderim bedellerini tespit edebilir. Tespit sırasında mevcut durumun fotoğraf, ölçüm ve diğer teknik yöntemlerle kayıt altına alınması da ileride açılabilecek dava bakımından önemli bir delil oluşturabilir.
Acil Durumlarda Karşı Tarafa Tebligat Yapılmadan Delil Tespiti Yapılabilir mi?
Delilin kaybolmasının önlenmesi bakımından acil bir durum bulunması hâlinde, mahkeme gerekli görürse karşı tarafa önceden tebligat yapılmadan da delil tespiti gerçekleştirebilir. Özellikle ticari işletmenin faaliyetinin durması, başka bir yüklenicinin derhâl işe başlamasının zorunlu olması veya mevcut imalatların kısa süre içerisinde değişecek olması gibi durumlarda delil tespitinin gecikmeksizin yapılması talep edilebilir.
Delil Tespiti Talebi Hangi Mahkemeye Yapılır?
Esas dava henüz açılmamışsa delil tespiti, esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden veya üzerinde keşif ya da bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilebilir. Esas dava açılmış ise delil tespiti talebi, davanın görülmekte olduğu mahkemeye yapılır. Görev ve yetki değerlendirmesi somut uyuşmazlığın niteliğine göre ayrıca yapılmalıdır. Aşağıda, yüklenici tarafından eksik, ayıplı ve sözleşmeye aykırı bırakılan tadilat ve dekorasyon imalatlarının tespitine ilişkin örnek bir delil tespiti talep dilekçesi paylaşılmıştır. Dilekçe örnek niteliğinde olup sözleşmenin kapsamı, yapılmış ve yapılmamış imalatlar, delil kaybı riski ve bilirkişi uzmanlık alanları her somut olay bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Delil Tespiti Talep Dilekçesi Örneği | Eksik ve Ayıplı İmalat Tespiti
DELİL TESPİTİ TALEPLİDİR
BÜYÜKÇEKMECE NÖBETÇİ
SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HAKİMLİĞİ’NE
TESPİT İSTEYEN
DAVACI : Tic. Ltd. Şti. (Vergi No: )
Adres: Beylikdüzü / İSTANBUL
VEKİLİ : Av. Abdul Samet DOĞRU
Adnan Kahveci Mah. Erata Cad. 11.Mahalle Sitesi A4 D:2 Beylikdüzü / İSTANBUL
KARŞI TARAF YÜKLENİCİ
DAVALI : San. Ve Tic. Ltd. Şti.(Vergi No: )
Adres: Beylikdüzü / İSTANBUL
TESPİTİ İSTENEN YERİN
ADRESİ : Beylikdüzü/İSTANBUL
KONU : 05.08.2026 tarihli sözleşme kapsamında karşı taraf yüklenici tarafından pastane işletmesinde gerçekleştirilen, eksik bırakılan, ayıplı ve sözleşme ile projeye aykırı imalatların; işyerinin mevcut haliyle kullanıma elverişli olup olmadığının, mevcut imalat seviyesinin, işçilik ve malzeme niteliğinin ve giderim bedellerinin, yeni yüklenici müdahalesiyle deliller ortadan kalkmadan önce ivedilikle keşif ve bilirkişi incelemesi suretiyle DELİL TESPİTİ talebidir.
AÇIKLAMALAR
- YÜKLENİCİ, SÖZLEŞME İLE ÜSTLENDİĞİ İŞİ SÜRESİNDE VE KARARLAŞTIRILAN NİTELİKTE TAMAMLAMAMIŞTIR;
Müvekkil şirket ile karşı taraf arasında 05.08.2026 tarihli sözleşme imzalanmış; müvekkile ait faal pastane işletmesinin kapsamlı tadilat ve dekorasyon işlerinin karşı tarafça gerçekleştirilmesi kararlaştırılmıştır. Sözleşmede söküm, tavan ve duvar uygulamaları, doğrama, cephe, zemin, dekorasyon, elektrik ve aydınlatma dahil çok sayıda imalat kalemi düzenlenmiş; toplam bedel 2.250.000 TL, işe başlama tarihi 20.08.2026, iş süresi ise 168 saat olarak belirlenmiştir.
Müvekkil, 300.000 TL tutarındaki son taksit dışında sözleşme bedelini çek ve banka ödemeleriyle ifa etmiş olmasına rağmen karşı taraf işi teslim etmemiştir. Yapılan imalatların önemli bir kısmı yarım, eksik ve ayıplı olup sözleşme ile sunulacak proje ve tasarımlarda kararlaştırılan kalite ve uygulama seviyesinden açıkça uzaktır. Mevcut fotoğraflarda dahi tamamlanmamış doğrama ve birleşimler, açıkta bırakılan dolgu ve montaj alanları, hasarlı zeminler ile bitirilmemiş kaplama ve dekorasyon uygulamaları görülmektedir.
Müvekkil uzun süre işin tamamlanacağı yönündeki beyanlarla oyalanmış; nihayet karşı taraf yetkilileri birden fazla kişinin huzurunda işe devam etmeyeceklerini açıkça bildirmiş ve sonrasında kendilerine ulaşılamaz hale gelmiştir.
- DELİL TESPİTİNDE HUKUKİ YARAR SOMUT VE GÜNCEL OLUP GECİKME DELİLİN ORTADAN KALKMASINA NEDEN OLACAKTIR;
HMK m. 400/2 uyarınca, delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolması veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali hukuki yararın varlığı için yeterlidir. Somut olayda bu ihtimal teorik değil, kaçınılmazdır.
Uyuşmazlık konusu yer, tadilattan önce faal durumda bulunan ve günlük cirosu yüksek bir pastane işletmesidir. Karşı tarafın işi tamamlamaması nedeniyle işletme uzun süredir açılamamakta ve müvekkilin ticari zararı her geçen gün artmaktadır. Müvekkilin işletmesini daha fazla kapalı tutması mümkün olmadığından başka bir mimarlık firmasıyla anlaşma sürecine girilmiş, yeni firmanın işe başlaması yalnızca mevcut durumun mahkeme eliyle tespit edilmesi için bekletilmiştir.
Yeni yüklenicinin müdahalesiyle mevcut imalatlar sökülecek, düzeltilecek, kapatılacak veya yeniden yapılacaktır. Bu aşamadan sonra hangi işlerin karşı tarafça yapıldığı, hangilerinin eksik veya ayıplı bırakıldığı, kullanılan malzeme ve işçiliğin niteliği ile giderim bedelinin aynı maddi durum üzerinden tespit edilmesi mümkün olmayacaktır. Dolayısıyla müvekkilin hem delilini koruması hem de zararının büyümesini önleyebilmesi ancak mevcut durumun derhal tespit edilmesiyle mümkündür.
Nitekim HMK m. 403, talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk bulunan hallerde karşı tarafa önceden tebligat yapılmaksızın dahi delil tespiti yapılabilmesine açıkça imkân tanımaktadır. Somut olayın niteliği, işletmenin her gün zarar etmeye devam etmesi ve üçüncü kişi müdahalesinin zorunlu olması karşısında bu koşullar gerçekleşmiştir.
- TESPİTİN MAHALLİNDE VE UYUŞMAZLIĞIN NİTELİĞİNE UYGUN BİLİRKİŞİLER MARİFETİYLE YAPILMASI GEREKMEKTEDİR;
Uyuşmazlığın teknik niteliği dikkate alınarak iç mimarlık alanında uzman bilirkişi ile yapı imalatı ve yapı maliyeti konusunda uzman inşaat mühendisi bilirkişinin, sözleşmedeki elektrik ve aydınlatma imalatlarının incelenebilmesi yönünden de elektrik mühendisi bilirkişinin görevlendirilmesi uygun olacaktır. Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı kayıtlarında mimarlık, iç mimarlık ve inşaat ayrı uzmanlık alanları olarak düzenlenmiş; yapı maliyeti analizleri de teknik uzmanlık kapsamında gösterilmiştir.
Bilirkişi heyetince mahallinde yapılacak incelemede; sözleşme ile sunulan proje ve tasarımlar esas alınarak hangi imalatların yapıldığı, yapılmadığı veya yarım bırakıldığı, mevcut imalatların sözleşmeye, projeye ve teknik gereklerine uygunluğu, malzeme ve işçilik niteliği, ayıplı imalatlardan hangilerinin düzeltilmesinin mümkün olduğu ve hangilerinin sökülerek yeniden yapılması gerektiği ile eksik ve ayıplı işlerin giderim bedeli ve mevcut gerçekleşme seviyesi belirlenmelidir.
İşletmenin daha fazla kapalı kalmasının doğurduğu zarar gözetildiğinde bilirkişilere mahallinde inceleme, ölçüm ve gerekli teknik tespitleri yapma ve mevcut hali fotoğrafla kayıt altına alma imkânı verilmesi, tespit sürecinin gecikmeden sonuçlandırılması bakımından zorunludur.
HUKUKİ SEBEPLER : HMK m. 400 ve devamı, TBK, ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : 05.08.2026 tarihli sözleşme, mimari proje ve tasarımlar, mevcut durumu gösterir fotoğraf ve video kayıtları, ödeme dekontları ve çekler, tanık beyanları (gerektiğinde), keşif, bilirkişi incelemesi ve sair yasal deliller.
SONUÇ ve İSTEM : Yukarıda kısaca izah etmiş olduğumuz nedenler ve sayın mahkemenizin resen tespit edeceği hususlar ile birlikte,
Uyuşmazlık konusu …… işletmesinde ivedilikle keşif yapılmasına,
Keşif sırasında atanacak iç mimarlık, inşaat ve elektrik alanlarında uzman bilirkişiler marifetiyle, karşı taraf yüklenici tarafından bugüne kadar yapılmış imalatların, eksik ve ayıplı bırakılan işlerin, sözleşme ve projeye aykırı uygulamaların, mevcut imalat seviyesinin ve bunların giderim bedellerinin DELİL TESPİTİNE,
Tespitin aciliyeti, işletmenin kapalı kaldığı her gün artan ticari zarar ve yeni yüklenici müdahalesi nedeniyle ortaya çıkacak delil kaybı riski gözetilerek tensip zaptında keşif günü belirlenmesine,
Yargılama giderleri ve masrafların karşı tarafa yükletilmesine,karar verilmesini, tespitin ivediliği ve delil kaybı riski gözetilerek ilk uygun keşif günü belirlenmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tespit Talebinde Bulunan
Davacı Vekili
Av. Abdul Samet DOĞRU
¸e-imzalıdır
EK:
1-) 05.08.2026 Tarihli Sözleşme,
2-) Mimari Proje, Tasarım ve Uygulama Görselleri,
3-) Mevcut Eksik, Ayıplı ve Tamamlanmamış İmalatları Gösterir Fotoğraflar,
4-) Banka Ödeme Dekontları ve Çek Örnekleri,
5-) Vekaletname sureti